Εχινάκεια η πορφυρή.

κήπος Χαλανδρίου 2014

Ισως να είναι το πιο δημοφιλές βοτάνι μετά τη ρίγανη, ειδικά το χειμώνα. Μας έρχεται από την Αμερική, όπου οι αυτόχθονες Ινδιάνοι το χρησιμοποιούσαν για τα δαγκώματα των φιδιών και τον πονόλαιμο. Από τον 19ο αιώνα και μετά οι αμερικάνοι «Εκλεκτικοί» (μία σχολή βοτανικής ιατρικής που συνδύαζε τις υπάρχουσες βοτανοθεραπευτικές προσεγγίσεις, και γνώρισε μεγάλη επιτυχία μέχρι και τις αρχές του 20ου αιώνα) την ενέταξαν πλήρως στη φαρέτρα της βοτανοθεραπείας. Είχε τέτοια επιτυχία ως βότανο που σήμερα έχει σχεδόν εξαφανιστεί στην άγρια μορφή της. Καλλιεργείται όμως εύκολα, είναι φυτό πολυετές και όμορφο, οπότε μπορούμε να το έχουμε στις γλάστρες και στους κήπους μας χωρίς ενοχές ότι το στερούμε από το φυσικό του οικοσύστημα. 

φωτογραφία από διαδίκτυο

Ανήκει στην οικογένεια των Σύνθετων (Asteraceae, Compositae), στην ίδια οικογένεια με τον ηλίανθο, την καλέντουλα, το ραδίκι, το μαρούλι, το χαμομήλι, την αχιλλεία, και άλλα 30-τόσες χιλιάδες είδη. Είναι ίσως η μεγαλύτερη βοτανική οικογένεια που διαθέτει ο πλανήτης μας. Τα είδη της οικογένειας αυτής είναι σημαντικά για τον άνθρωπο, τόσο από οικονομική όσο και από βοτανοθεραπευτική πλευρά. Το χαρακτηριστικό αυτής της οικογένειας είναι ότι τα άνθη τους φαίνονται ένα αλλά είναι στην πραγματικότητα πολλά: πολλά μικρά ανθίδια (disk florets) σε συγκεκριμένη γεωμετρική διάταξη (δύο σπείρες με την ακολουθία Φιμπονάτσι, η μία μέσα στην άλλη), και τα ανθίδια του εξωτερικού κύκλου (ray florets) έχουν ένα μεγάλο πέταλο – δίνοντας έτσι την εικόνα του ενιαίου. Η εικόνα της μαντάλας (mandala). 

φωτογραφία από διαδίκτυο

Ενεργειακά, θα μπορούσαμε να πούμε ότι μας μιλούν για την έννοια της προσωπικότητας και της ατομικοποίησης: έχουμε πολλά στοιχεία, σε τάξη, που συγκροτούν ένα όλον. Το κάθε άνθος, φυσικά, εστιάζει σε μία διαφορετική πτυχή, σε ένα διαφορετικό θέμα που αντιμετωπίζει η προσωπικότητα. Η εχινάκεια ως βότανο ενεργοποιεί τον οργανισμό, είναι αντίδοτο για το δηλητήριο φιδιών – σταματάει τη δράση της υαλουρονιδάσης, ενός ενζύμου που διαλύει τα κύτταρα – και ενισχύει το ανοσοποιητικό όταν αντιμετωπίζει ιούς κρυώματος και στρεπτοκοκκικές μολύνσεις. Περισσότερα για την ιστορία και τη φαρμακευτική του δράση θα δείτε εδώ (https://botanologia.gr/echinacea-ena-apo-ta-simantikotera-votana-toy-planiti-mas/). 

φωτογραφία από διαδίκτυο

Σταματάω στο ότι σταματάει τη διάλυση (την αποδόμηση των κυττάρων, όπως αναφέρουν τα σχετικά εγχειρίδια), γιατί εδώ κάπου βρίσκεται και η ενεργειακή του δράση ως ανθοϊαμα. Όπως αναγράφεται στο Flower Essence Repertory (http://www.flowersociety.org/repertory-on-line.htm), η εχινάκεια βοηθάει «όταν αισθανόμαστε κατακερματισμένοι από ακραίο τραύμα ή κακοποίηση που έχει καταστρέψει την αίσθηση του Εαυτού (και) όταν απειλούμαστε από φυσική ή συναισθηματική διάλυση». Με απλά λόγια, όταν «νιώθουμε κομμάτια», μαζεύει τα κομμάτια μας! Μας επανασυναρμολογεί σε ένα όλον με τάξη και συνοχή. Μας ανασυγκροτεί. Επαναφέρει την ακεραιότητα του συστήματος, του οργανισμού μας, και αυτό είναι αναγκαίο για να μπορεί να αμυνθεί αποτελεσματικά σε περαιτέρω προσβολές (είτε προέρχονται από ανθρώπους είτε από μικρόβια/ιούς). 

κήπος Χαλανδρίου 2013

Το τι μπορεί να συμβεί στον καθέναν μας που θα μπορούσε να διαταράξει αυτή τη συνοχή, εύκολα ίσως μπορούμε να το φανταστούμε: από το να μας σκυλοβρίσει ένας συνάνθρωπος σε μία ευάλωτη στιγμή μας, μέχρι το να βρεθούμε θύμα μίας τρομοκρατικής ενέργειας, πολέμου, βιασμού, κακοποίησης, να παραβρεθούμε σε μία σκηνή βίας και να ταραχτούμε βαθειά – όλα αυτά μέσα σε μία κοινωνία όπου η αίσθηση της προσωπικής μας ταυτότητας είναι επισφαλής και υπό απειλή ανά πάσα στιγμή (Οι άνθρωποι ψάχνουμε το ανήκειν μας μέσα στην οικογένεια και στην κοινωνία, και σήμερα με τις κατακλυσμιαίες αλλαγές στα επίπεδα αυτά το ανήκειν μας είναι υπό συνεχή διαπραγμάτευση. Χωρίς το στήριγμα του ασφαλούς ανήκειν είμαστε πολύ πιο ευάλωτοι στις προσβολές της συνοχής μας ως προσωπικότητες). 

φωτογραφία από διαδίκτυο

Οι ανθοθεραπευτές σε τέτοιες περιπτώσεις σκεφτόμαστε το λεγόμενο «ίαμα της διάσωσης» (rescue remedy/five flower formula) του Δρ. Μπαχ. Είναι το πιο διαδεδομένο ίαμα για τις περιπτώσεις ακραίου στρες, σοκ, και τραύματος. Το σύνθετο αυτό ίαμα όμως δεν περιέχει κανένα άνθος της οικογένειας των Σύνθετων, και το ζήτημα της θρυμματισμένης προσωπικότητας δεν αντιμετωπίζεται ως έχει, παρά μόνο έμμεσα. Το ανθοϊαμα της εχινάκειας δίνει ακριβώς αυτό το παραπάνω στοιχείο, της επανασυγκρότησης της προσωπικότητας. Μία θεραπευόμενη, η οποία δεν γνώριζε τα ιάματα που περιείχε το θεραπευτικό της μπουκαλάκι, περιέγραψε τη δράση του ως εξής: «έβλεπα τον εαυτό μου σαν ένα κιούπι σπασμένο κομμάτια, και ένα-ένα άρχισαν να επιστρέφουν στη θέση τους και να κολλάνε μεταξύ τους σαν παζλ, και έγινα πάλι ολόκληρη». 

κήπος Δράμας 2020

Δεν είναι ίσως τυχαίο ότι τα κατεξοχήν ιάματα για την άμυνα, ή το αρραγές του ηλεκτρομαγνητικού μας πεδίου, τα ιάματα της αχιλλείας (λευκής, ροζ, και κίτρινης), ανήκουν στην ίδια οικογένεια με την εχινάκεια. Οι αχιλλείες προστατεύουν, αλλά όταν το κακό έχει γίνει, η εχινάκεια μας επανασυγκροτεί σε ένα ισχυρό δυναμικό όλον. Αυτό είναι που μας δίνει και τη δυνατότητα της επανασύνδεσής μας με αυτό που ονομάζουμε συχνά Ψυχή, ή Ανώτερο Εαυτό, ή Εγώ με κεφαλαίο Ε.

φωτογραφία από διαδίκτυο

Μία Αγία από το μέλλον

Η Χίλντεγκαρντ φον Μπίνγκεν γεννήθηκε το 1098 και πέθανε 81 ετών, στη Γερμανία. Το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της το έζησε ως μοναχή, και μάλιστα ως ηγουμένη μοναστηριού (μετά το θάνατο της δασκάλας και μέντορά της, οι μοναχές την εξέλεξαν παμψηφεί για ηγουμένη τους, παρά τις αντιρρήσεις του τοπικού επισκόπου). Από μικρή είχε οράματα, αλλά έφτασε 40 κάτι ετών για να πεισθεί (από την εσωτερική της φωνή) να τα καταγράψει. Από τη στιγμή που ξεκίνησε να γράφει δεν σταμάτησε καθόλου: (εικονογραφημένα) οράματα, συνταγές βοτανοθεραπείας, πραγματείες σχετικά με τη φύση της ασθένειας και της υγείας, μουσική (έχει καταγραφεί ως η πρώτη επώνυμη μουσουργός στην Ευρώπη), θεολογικές μελέτες, και αναρίθμητες επιστολές σε αυτοκράτορες, επισκόπους, και πάπες. Κάπου στα 60 της χρόνια ξεκίνησε να κάνει περιοδείες κηρύττοντας σε πόλεις και χωριά (πεζή και με άλογα!). Με το ιερατείο της εποχής της είχε διφορούμενες σχέσεις: τους ενοχλούσε ο οξύς καταγγελτικός της λόγος σχετικά με τις ατασθαλίες τους, αλλά την φοβόνταν και την σέβονταν για τη γνώση και τη σοφία της, και μέσω της επιστολογραφίας της επηρέασε την πολιτική της εποχής της. Παρότι στις μέρες της γυναίκες καίγονταν στην πυρά για λιγότερα, εκείνη κατάφερε να γίνει αποδεκτή τόσο για τα οράματα όσο και για τις θεολογικές της θέσεις, και φυσικά για τις πολιτικές της θέσεις - ισως επειδή αποποιήθηκε την "κυριότητα" των γραπτών της με την παραδοχή οτι "δεν προέρχονταν από εκείνη" αλλά από την θεϊκή καθαδήγηση που λάμβανε.

Πέρασαν αρκετοί αιώνες που το έργο της γυναίκας αυτής έμενε στην αφάνεια, γνωστό σε λίγους εκκλησιαστικούς μελετητές και άγνωστο στο ευρύτερο κοινό. Εγώ την "γνώρισα" από κάποιες αναφορές στο βιβλίο της Ηβελυν Αντερχιλλ "Μυστικισμός", και ακούγοντας την μουσική της στο youtube. Το 2009 βγήκε μία εξαιρετική ταινία της Μαργκαρέτε φον Τρότα με τον τίτλο "Vision - from the life of Hildegard von Bingen", την οποία είδα και ενθουσιάστηκα. Ψάχνοντας λιγάκι παραπάνω, ανακάλυψα οτι με την άνθιση του γυναικείου κινήματος στη δεκαετία του 1970, καθώς οι γυναίκες έψαχναν γυναικεία πρότυπα και γυναίκες που είχαν σημαδέψει την ιστορία της ανθρωπότητας, αναδύθηκε και η Χίλντεγκαρντ από την αφάνεια των αιώνων. Τα μουσικά της έργα άρχισαν να εκτελούνται συχνότερα και να γίνονται πιο γνωστά, και τα βιβλία της περί φυσικών θεραπειών άρχισαν να δημιουργούν σχολές "φυσικών θεραπειών" στην Ευρώπη και την Αμερική. Να σημειώσουμε εδώ οτι ήταν ίσως η πρώτη που μίλησε για θεραπεία της κατάθλιψης, της σχιζοφρένειας, και άλλων ψυχικών ασθενειών.

Τα οράματά της που περιγράφει στο "Scivias" και που εικονογραφήθηκαν είτε από την ίδια είτε από ταλαντούχους μοναχούς και μοναχές με τις δικές της οδηγίες, περιέχουν εικόνες που ιντριγκάρουν το σύγχρονο μάτι: μαντάλες, το κοσμικό αυγό, το κοσμικό δέντρο, τη σχέση μικρόκοσμου και μακρόκοσμου, και άλλες συμβολικές αναπαραστάσεις του κόσμου που δεν βλέπουμε συχνά στη δυτική εικονογραφία.

Πέραν της εκπληκτικής βιογραφίας της, αυτό που κάνει την Χίλντεγκαρντ μοναδική (για την εποχή, τη θέση, και την ιδιότητά της) θεωρώ οτι είναι η εμπειρία της πνευματικής γνώσης ως θηλυκή ποιότητα - η περιγραφή της θηλυκής όψης της θειότητας ως Σοφία, ήταν δυνατή και προκλητική για την εποχή της και όχι μόνο. "Ω Θεία Σοφία, υψιπετής Δύναμη, αγκάλιασέ μας με ανοιγμένα τα φτερά σου και μετάφερέ μας να γυρίσουμε παντού, επάνω, κάτω, και μέσα στον κόσμο... Αινείτε Αυτήν! Επισκοπεί όλων των ανθρώπων και όλων των πραγμάτων στον ουρανό και στη γη. Είναι ανεξήγητη για τους θνητούς. Είναι μαζί με το όλον και μέσα στο όλον. Μέγα το μυστήριό Της" (Scivias). Ένα από τα αγαπημένα της σύμβολα για την εξέλιξη της ψυχής του ανθρώπου είναι το δέντρο. "Η ψυχή είναι μέσα στο σώμα, όπως οι χυμοί βρίσκονται μέσα στο δέντρο. Η κατανόηση αναπτύσσεται μέσα στην ψυχή όπως πρασινίζουν τα κλαδιά και τα φύλλα του δέντρου. Αρα, ω άνθρωπε που θεωρείς οτι έχεις ορθή κατανόηση, κατάλαβε τι είσαι μέσα στην ψυχή σου", γράφει. Αυτό όμως που την κάνει πιο "σημερινή" από οτιδήποτε άλλο είναι η άποψή της οτι πρέπει να κοιτάξουμε προσεκτικά τη φύση για να καταλάβουμε τους εαυτούς μας - έβλεπε μία πνευματική συγγένεια ανάμεσα στον άνθρωπο και στη γη. "Η ψυχή είναι μία πνοή του ζώντος πνεύματος, και με εξαιρετική ευαισθησία διαπνέει ολόκληρο το σώμα για να του δώσει ζωή. Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο ο αέρας κάνει τη γη να καρπίζει. Ο αέρας είναι η ψυχή της γης, που την υγραίνει και την πρασινίζει". Θεωρούσε οτι η γη είναι ιερή.

Αγία και "Doctor of the Church" ανακηρύχθηκε μόλις το 2012. Ίσως γιατί ακριβώς ήταν τόσο πολύ μπροστά από την εποχή της.

Τα Δώρα του Κύκλου

Από πού ν' αρχίσουμε;

Δεν υπάρχει αρχή. Αρχίζουμε από κει που βρισκόμαστε. Σταματάμε όπου κουραστούμε, ή  συγκινηθούμε. Και προχωράμε. Στην αρχή υπάρχουν διάσπαρτα στοιχεία, σημασίες, μέθοδοι, σχήματα, αριθμοί, θεωρίες, συναισθήματα, προθέσεις, κτλ. Σιγά-σιγά όλα αυτά θα έρθουν και θα γίνουν ένα μέσα μας. Σιγά-σιγά, θα μπούμε στο ΟΛΟΝ.

H μαντάλα είναι σύμβολο αρχετυπικό, γιατί υπάρχει παντού, σε ολόκληρη τη Δημιουργία, από τα πολύ μικρά ως τα πολύ μεγάλα, από τον Μικρόκοσμο ως τον Μακρόκοσμο. Τα πάντα έχουν ένα κέντρο, και μία περιφέρεια - διευρυνόμενη ή ελαττούμενη, δεν έχει σημασία. Η Μεγάλη Εκρηξη ξεκίνησε από ένα κέντρο, ένα σημείο "υπέρπυκνο και υπέρκυρτο", και εξαπλώθηκε προς κάθε κατεύθυνση. "Εν Αρχή Ην ο Λόγος": ο Λόγος, και σαν ήχος ακόμα, ξεκινά σαν μία "κουκκίδα", ένα σημείο-κύμα στο χώρο και στο χρόνο, το οποίο, καθώς συνεχίζεται η εκφορά του εξαπλώνεται για να γεμίσει το χωροχρόνο, και διανύει αποστάσεις προς κάθε κατεύθυνση. Σε κύκλο, σαν ένα βότσαλο που τάραξε τα νερά μία ήσυχης λίμνης. Ετσι γεννήθηκε το σύμπαν, έτσι γεννιέται ο άνθρωπος. Ολα τα πράγματα που υπάρχουν όλες οι υπάρχουσες και οι εν δυνάμει μαντάλες είναι φράκταλ της πρώτης αυτής Μεγάλης Μαντάλας, της Δημιουργίας.

H Δημιουργία ξεκινά από το κέντρο, το πνεύμα, την πρωταρχική σπίθα, το πρώτο κύτταρο: το δημιουργημένο (ον) για να γνωρίσει τον εαυτό του, την καταγωγή του, τη φύση του, δεν ξεκινά από το πρώτο κύτταρο, το κέντρο γιατί δεν ξέρει κάν ποιό είναι, πού βρίσκεται! Ο άνθρωπος (που η κυκλική του μορφή δεν είναι ορατή  στα μάτια των περισσοτέρων) για να γνωρίσει τον εαυτό του ξεκινά από την "επιφάνεια", την περίμετρο του κύκλου του, και από κει προχωρά στα ενδότερα.

Λέει ο Κ. Γιούνγκ: "Ζωγράφιζα κάθε πρωί, σ' ένα μπλοκάκι, ένα μικρό κυκλικό σχήμα, μια μαντάλα, που φαινόταν οτι αντιστοιχούσε στην εσωτερική μου κατάσταση της συγκεκριμένης εποχής. Με τη βοήθεια αυτών των σχεδίων μπορούσα να παρατηρήσω τις μεταμορφώσεις από μέρα σε μέρα... Οι μαντάλες μου ήταν κρυπτογραφήματα όπου μπορούσα να δω τον εαυτό μου να εργάζεται δυναμικά" (μτφ. από το "Memories, Dreams, Reflections")

Ο κύκλος είναι αέναος, και έχει ένα κέντρο. Εάν έχει δύο, το ονομάζουμε "έλλειψη", γιατί κάτι λείπει. Οταν ολοκληρωθεί αυτό που λείπει, γίνεται πάλι κύκλος - ολόκληρο, Ενα. Ο κύκλος έχει άπειρες ακτίνες, άπειρους δρόμους προς το κέντρο. Δεν υπάρχει ακτίνα καλύτερη ή χειρότερη, ωραιότερη ή ασχημότερη, όλες οδηγούν στο κέντρο: όλοι οι δρόμοι προς το κέντρο είναι ισότιμοι. Για τον Αναζητητή, για τον μυστικιστή, αυτό το κέντρο είναι η σύνδεσή του με το Πνεύμα, το Θεό, το Ατμαν, τον Εσωτερικό Χριστό, τον Πυρήνα της Υπαρξης. "Ολοι οι δρόμοι οδηγούν στη Ρώμη", και όλοι είναι σεβαστοί.

Μέσα στον κύκλο εγγράφονται όλα τα σχήματα, μέσα στον κύκλο χωράνε όλοι οι αριθμοί. Μέσα στον κύκλο ιεραρχία δεν υπάρχει, δεν υπάρχει πάνω και κάτω, ανώτερο ή κατώτερο: το μόνο που μπορεί να οριστεί ως διαφορά είναι οι αποστάσεις από το κέντρο. Μέσα στην καθημερινότητά μας δεν μπορούμε αληθινά να ξεχωρίσουμε πόσο κοντά βρίσκεται ένας άνθρωπος στο "κέντρο" του, αυτό δεν είναι κάτι που φαίνεται στις εξωτερικές του εκδηλώσεις.

Τα πρώτα σχήματα που φτιάχνουν τα παιδιά μόλις μπορέσουν να ελέγξουν τη γραφίδα, είναι κύκλοι - οι οποίοι γρήγορα μεταμορφώνονται σε πρόσωπα, ήλιους, και λουλούδια. Οι ψυχολόγοι λένε οτι ο κύκλος είναι σημαντικό στοιχείο στην ωρίμανση της έννοιας του εαυτού. Οι κύκλοι μας θυμίζουν την πρώτη μας αίσθηση του υπάρχειν σε ένα "χώρο", μας πάνε πίσω στις πρώτες μας εμπειρίες της ασφαλειας. Μας θυμίζουν τη χαρά που πρωτοβιώσαμε με τις πρώτες μας ζωγραφιές, όταν πρωτοκαταφέραμε να οδηγήσουμε το χέρι που κρατούσε το μολύβι εκεί που θέλαμε, για να φτιάξουμε ένα πρώτο διακριτό σχήμα. Ως ενήλικες μας βοηθάει να "κεντραριστούμε" ψυχολογικά - είναι μια συνέχεια της διαδικασίας που ξεκινήσαμε ως παιδιά.

Εάν σταθούμε, εάν καθίσουμε σ' ένα χώρο ανοιχτό, σ' ένα λιβάδι, στην ανοιχτή θάλασσα, στην έρημο, και κοιτάξουμε ψηλά, ο ορίζοντάς μας είναι κυκλικός, είναι ένας θόλος. Και εμείς πάντα βρισκόμαστε στο κέντρο του. Βρισκόμαστε πάντα στο κέντρο του δικού μας ορίζοντα. Εκεί βρίσκονται και οι τέσσερεις κατευθύνσεις: μπροστά μας, πίσω μας, δεξιά και αριστερά μας - τα τέσσερα  σημεία του ορίζοντα.

Ολα τα σύμβολα είναι κωδικοποιημένες απεικονίσεις ιδεών που υπάρχουν μέσα μας (πού; σ' αυτό που ονομάστηκε από τον Γιούνγκ "συλλογικό ασυνείδητο", στο οποίο έχουμε πρόσβαση όταν λειτουργούμε με το δεξιό εγκεφαλικό μας ημισφαίριο). Αναγνωρίζουμε τα σύμβολα, γιατί μας μιλούν μια γλώσσα χωρίς λόγια, μας συγκινούν. Μέσα στη συγκίνηση υπάρχει η λέξη κίνηση. Κάτι κινείται μέσα μας, κάτι αρχίζει να ρέει. Τα σύμβολα γεννούν μέσα μας συναισθήματα, με πρώτο το συναίσθημα της οικειότητας. Τα σύμβολα είναι Πύλες Ιδεών, πύλες έμπνευσης: κάθε φορά εισέρχεται μέσα μας αυτό που εκείνη τη στιγμή μας χρειάζεται, ή / και μας ταιριάζει, ή / και μπορούμε να κατανοήσουμε, να απορροφήσουμε. Τα σύμβολα λένε διαφορετικά πράγματα στον καθένα μας την κάθε περίοδο της ζωής μας.

Ο κύκλος είναι το πρώτο, το απλούστερο, και ίσως το βαθύτερο σύμβολο που θα συναντήσουμε ποτέ στην ένσαρκη ζωή μας. Κάθε φορά που τον προσεγγίζουμε, με οποιοδήποτε τρόπο, τα δώρα του είναι πάντα εκεί, προσβάσιμα στον δεξιό μας εγκέφαλο και στο υποσυνείδητό μας: μένει μόνο σε μας να τα χαρούμε, να ωφεληθούμε από αυτά, και ίσως να "μεταφράσουμε" κάποια από αυτά ώστε να γίνουν κατανοητά και αξιοποιήσιμα και από τον αριστερό μας εγκέφαλο.